edulab

Prompt engineering

Parametry generowania, wymuszanie struktury odpowiedzi i trzy sposoby pracy z LLM. Każde z tych ustawień zmienia zachowanie modelu.

Parametry generowania

Niska: odpowiedzi przewidywalne i powtarzalne. Wysoka: bardziej różnorodne i losowe.

Nucleus sampling: model losuje tylko spośród najbardziej prawdopodobnych tokenów, których łączne prawdopodobieństwo sięga p.

Model losuje tylko spośród k najbardziej prawdopodobnych tokenów.

Górny limit długości odpowiedzi w tokenach. Po jego osiągnięciu tekst jest ucinany.

Rozkład prawdopodobieństwa następnego słowa

Prompt: „Słońce świeci”

Symulacja generowania

Kliknij „Generuj tekst”, aby zobaczyć wynik.

Jak działa temperature

Temperature = 0

Model wybiera najbardziej prawdopodobny token. Odpowiedzi są przewidywalne i prawie zawsze takie same, ale bywają monotonne. Pełnej powtarzalności to nie gwarantuje: drobne różnice w obliczeniach po stronie serwera potrafią zmienić wynik.

Temperature = 1+

Przy 1 model losuje z niezmienionego rozkładu, a powyżej 1 rozkład robi się bardziej „płaski”. Model częściej wybiera mniej oczywiste tokeny. Tekst jest bardziej kreatywny, ale rośnie ryzyko błędów i niespójności.

Wymuszanie struktury JSON

Symulowana odpowiedź modelu

{ "name": "Jan Kowalski", "age": 28, "email": "[email protected]", "interests": ["programowanie", "szachy"] }

API potrafią wymusić format odpowiedzi. JSON mode (np. w API OpenAI) gwarantuje składniowo poprawny JSON, ale nie pilnuje nazw pól ani typów. Structured outputs idą dalej: podajesz JSON Schema, a API tak ogranicza generowanie, że odpowiedź pasuje do schematu. Tę opcję mają m.in. OpenAI i Anthropic.

Scenariusze pracy z LLM

Kliknij kartę, aby zobaczyć szczegóły.

Chat online

ChatGPT, Claude, Gemini: aplikacje do rozmowy z modelem w przeglądarce.

Zalety:

  • Łatwy dostęp, bez konfiguracji
  • Najnowsze modele
  • Historia rozmów

Wady:

  • Dane wysyłane do chmury
  • Ograniczona kontrola parametrów
  • Limity użycia, zwłaszcza w darmowych planach

Dla kogo:

Okazjonalni użytkownicy, szybkie pytania, prototypowanie

Lokalny LLM

Ollama, LM Studio, llama.cpp: modele uruchamiane na własnym komputerze.

Zalety:

  • Pełna prywatność danych
  • Brak opłat za tokeny
  • Pełna kontrola i możliwość dostosowania modelu

Wady:

  • Do płynnej pracy zwykle potrzebne GPU (8 GB+ VRAM); małe modele działają też na CPU
  • Modele mieszczące się na domowym sprzęcie są słabsze od największych modeli w chmurze
  • Wymaga konfiguracji

Dla kogo:

Programiści, firmy z wrażliwymi danymi, hobbyści

API

OpenAI API, Anthropic API, Microsoft Foundry: dostęp do modeli z poziomu kodu.

Zalety:

  • Kontrola parametrów (zakres zależy od dostawcy i modelu)
  • Integracja z aplikacjami
  • Function calling, streaming

Wady:

  • Płatność za tokeny
  • Wymaga programowania
  • Limity zapytań (rate limits)

Dla kogo:

Programiści, produkty SaaS, automatyzacja

Dobre praktyki

Temperature: 0-0.3 do zadań wymagających precyzji (kod, fakty), 0.7-1.0 do zadań twórczych (pisanie, burza mózgów). Część najnowszych modeli nie pozwala zmieniać temperatury (np. obecne modele Claude zwracają błąd przy wartości innej niż domyślna). Wtedy zachowaniem steruje się promptem i poziomem rozumowania (effort).

Max tokens: Ustaw rozsądny limit, żeby odpowiedź nie była za długa ani za droga. Limit ucina tekst, ale nie sprawia, że model pisze zwięźlej. Jeśli chcesz krótszej odpowiedzi, napisz to w prompcie.

Structured output: Gdy odpowiedź czyta program, używaj w produkcji structured outputs ze schematem (albo przynajmniej JSON mode) i waliduj wynik w kodzie.